I ftuar në emisionin “Në Fokus”, Neritan Ceka solli me vete një kohë të gjatë, të lexuar, të zbuluar, të jetuar dhe të përballuar. Arkeolog i njohur, me kontribut të palëkundur në kërkimin dhe mbrojtjen e trashëgimisë kulturore shqiptare, Ceka foli jo si njeri që jeton në të shkuarën, por si dikush që e njeh thellësisht dhe e përdor si busull për të sotmen.
Në bisedë me gazetaren Majlinda Rama, ai ndau reflektime për identitetin, për lidhjen e njerëzve me rrënjët e tyre, për atë që e quan themelin e çdo shoqërie të qëndrueshme: të kuptuarit e vetes përmes historisë së vet.
Nuk përdori fjalë të mëdha. Foli me qetësi për qytetet antike që ka zbuluar, për mbishkrimet që lexon ende me përkujdesje, për heshtjen e gurëve që, sipas tij, thonë më shumë se shumë njerëz sot.
“Arkeologjia më ka mësuar të mos nxitoj në gjykim,” tha ai. “Sepse çdo gjurmë ka një kontekst. Dhe njeriu, si çdo gjetje në tokë, duhet parë në vendin dhe kohën e tij. Jo me paragjykim, por me durim.”
U ndal edhe te sotmja, pa e shmangur as politikën, as shoqërinë, as mënyrën si shpesh harrojmë, jo nga mungesa dijesh, por nga një lloj lodhjeje kolektive për të ruajtur kujtesën. E quajti këtë lodhje si rrezikun më të madh: “Sepse kur harron, fillon ta shpikësh të shkuarën. Dhe ajo bëhet armë, jo mësim.”
Ky episod i emisionit “Në Fokus” solli një njeri që ka gërmuar në dhe, por ka nxjerrë gjithmonë dritë. Neritan Ceka u shfaq si një zë që nuk kërkon të bindë, por të zgjojë. Një zë që fton për të dëgjuar më shumë, për të kuptuar më thellë dhe për të ruajtur me dinjitet atë që na mban të lidhur me tokën ku ecim.